Τα συναισθήματα είναι σαν τα κύματα, δεν μπορούμε να τα εμποδίσουμε από το να έρθουν, αλλά μπορούμε να επιλέξουμε ποια θα σερφάρουμε.
Jonatan Mårtensson
Ο Θυμός είναι μια αντίδραση σε κάποια απειλή, η οποία εμπνέει δυνατά επιθετικά συναισθήματα και συμπεριφορές οι οποίες μας επιτρέπουν να πολεμήσουμε και να υπερασπίσουμε τους εαυτούς μας, όταν μας επιτίθενται ή νομίζουμε ότι μας επιτίθενται. Ένα ποσοστό θυμού είναι φυσιολογικό και απαραίτητο για την επιβίωσή μας.
Ο Θυμός είναι μια συναισθηματική κατάσταση που κατά τον Spielberger ποικίλλει σε ένταση και κυμαίνεται από ήπιο εκνευρισμό έως σφοδρή μανία και οργή. Όπως και άλλα συναισθήματα συνοδεύεται από φυσικές και βιολογικές αλλαγές. Όταν θυμώνετε οι χτύποι της καρδιάς και η πίεση του αίματος αυξάνονται όπως επίσης και τα επίπεδα της αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης. Ο θυμός μπορεί να προκληθεί από εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες όπως π.χ από πρόσωπα, καταστάσεις ή ακόμα και από τον εαυτό σας.
Οι περισσότεροι άνθρωποι εκφράζουν θυμό στην καθημερινή τους ζωή. Στην έρευνα του Kassinove το 1997 αναφέρεται ότι το 58% των επεισοδίων θυμού συμπεριλαμβάνονται οι φωνές και οι στριγκλιές και λιγότερο από 10% η φυσική βία κατά την οποία το μεγαλύτερο ποσοστό περιορίζεται περισσότερο στη ρίψη μικρών αντικειμένων.
Παρ’ όλα αυτά ο θυμός είναι ακόμα και σήμερα ένα διαγνωστικό πρόβλημα. Οι έρευνες οδηγούνται στο προβληματισμό αν ο θυμός έχει θετική επίδραση στη ζωή μας και με πιο τρόπο διακρίνονται και διαχωρίζονται τα χαρακτηριστικά του προβληματικού ή δυσλειτουργικού θυμού από τον φυσιολογικό.
Παρ’ όλη την μπερδεμένη φήμη του το κόκκινο αυτό συναίσθημα έχει και την θετική του πλευρά ο θυμός μπορεί να παίξει έναν πολύ εποικοδομητικό ρόλο στο σπίτι, στην εργασία ακόμα και στην εθνική συνείδηση υποστηρίζουν πολλοί ψυχολόγοι οι οποίοι ερευνούν το θέμα. Στις μελέτες και στην κλινική εργασία οι ψυχολόγοι διαπιστώνουν ότι ο θυμός μπορεί να βοηθήσει ώστε να ξεκαθαρίσουν προβλήματα σχέσεων, να σταθεροποιηθούν εργασιακές συμφωνίες και μπορεί να γίνει το έναυσμα για δημιουργία. Ο θυμός δίνει επίσης το αίσθημα του ελέγχου σε αβέβαιες περιόδους της ζωής μας. Οι Ψυχολόγοι υπογραμμίζουν επίσης ότι μπορεί να δώσει το κίνητρο για να αλλάξει ολόκληρη η κοινωνική, η ή πολιτική θέση λαών και κυβερνήσεων προς το καλύτερο.
Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν μια ποικιλία συνειδητών και ασυνείδητων διαδικασιών έτσι ώστε διαχειριστούν τον θυμό τους.
Οι 3 κύριες προσεγγίσεις είναι:
- Η Έκφραση
- Η Καταστολή
- Η Ψυχραιμία
Το να εκφράσει κανείς τον θυμό του με θετικό τρόπο (και όχι επιθετικά) είναι ο πιο υγιής τρόπος έκφρασης. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να έχει προηγηθεί η διαδικασία που μας μαθαίνει ποιες είναι οι ανάγκες μας και πως μπορούμε να τις καλύψουμε χωρίς να πληγώνουμε τους άλλους.
Το να μην εκφράσει κανείς τον θυμό του καταστέλλοντας η μεταλλάσσοντας τον ή ακόμα και όταν τον κατευθύνουμε αλλού ακόμα και σε πιο δημιουργικές συμπεριφορές και σκέψεις μπαίνουμε στον κίνδυνο ότι αφού δεν έχει έξοδο να εκφραστεί προς τα έξω, εκφράζεται προς τα έσω – στον εαυτό μας. Αυτού του είδους η αντίδραση προκαλεί κατάθλιψη, υπέρταση και αυξημένη αρτηριακή πίεση. Ο Θυμός που δεν έχει εκφραστεί μπορεί να δημιουργήσει και άλλα προβλήματα π.χ σε παθολογικές εκφράσεις του θυμού όπως είναι επιθετικο-παθητική συμπεριφορά η κυνική /εχθρική προσωπικότητα με αποτέλεσμα την μειωμένη κοινωνικότητα και τις ανεπιτυχείς σχέσεις.
Τέλος το να κρατήσει κανείς την ψυχραιμία του και να διαχειριστεί τον θυμό του με τον σωστό τρόπο σημαίνει ότι ελέγχει ταυτόχρονα 2 πόλους: τον εξωτερικό που σημαίνει γνώση και ανάλυση των αντιδράσεων των άλλων και τον εσωτερικό που σημαίνει αναγνώριση και έλεγχος των εσωτερικών μας αντιδράσεων και συμπεριφορών.