Γιατί όταν αντιστεκόμαστε στις αρνητικές σκέψεις, γίνονται ακόμα πιο ισχυρές;
“Προσπάθησε να μην σκεφτείς μια πολική αρκούδα και θα διαπιστώσεις ότι η καταραμένη αυτή η σκέψη θα έρχεται στο μυαλό σου συνέχεια” Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.
Το “Προβλημα της Λευκής Αρκούδας” μελετήθηκε για πρώτη φορά από τον κοινωνικό ψυχολόγο Daniel Wegner στα τέλη της δεκαετίας 1980. Ο Wegner ανακάλυψε ότι όταν οι άνθρωποι προσπαθούν να καταπνίξουν ή να αντισταθούν σε ορισμένες σκέψεις, αυτή η προσπάθεια μπορεί συχνά να τους γυρίσει μπούμερανγκ και να οδηγήσει να σκεφτούν ακόμη πιο έντονες μορφές αυτής της εικόνας.
Σύμφωνα με τον Wegner, όταν προσπαθείτε έντονα να μην σκεφτείτε κάτι, ένα μέρος του μυαλού σας καταστέλλει την απαγορευμένη σκέψη, αλλά ένα άλλο μέρος του, σας “ελέγχει” κάθε τόσο για να βεβαιώθει ότι αυτή η σκέψη δεν εμφανίζεται και με αυτό τον τρόπο, παραδόξως, τη φέρνει στο μυαλό σας.
Για παράδειγμα, οι καπνιστές που προσπάθουν να μην σκέφτονται τα τσιγάρα, συχνά δυσκολεύονται να κόψουν το κάπνισμα και οι άνθρωποι που προσπαθούν να καταστείλλουν τις σκέψεις που τους προκαλούν άγχος, είναι πιθανότερο να σκέφτονται όσα τις πυροδοτούν και έτσι να αισθάνονται περισσότερο αγχωμένοι. Ο Wegner το όνομασε ¨ειρωνική διαδικασία σκέψης ¨ και η επίδρασή της ενισχύεται όσο περισσότερο αγχωνόμαστε.
Μεγάλη πλειοψήφια ατόμων ξεκινούν την ψυχοθεράπεια με αυτό ακριβώς το αίτημα. “Πώς μπορούν να καταστείλλουν τις αρνητικές τους σκέψεις”. Θεμέλιο για αυτό το αίτημα είναι η ίδια η γνώση. Αρχικά είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που νιώθουμε υπάρχει, είναι υπαρκτό, και δεύτερον εδώ θα αναφερθούμε σε τρόπους διαχείρησης και στο επόμενο άρθρο θα τους αναλύσουμε. Η αποδοχή, η αναπλαισίωση, η καταγραφή, τα νοητικά παιχνιδια, η δημιουργηκότητα, και ο δημιουργικός οραματισμός αποτελούν τρόπους εξάλειψης των αρνητικών μας σκέψεων.