Η τάση μας να νιώθουμε κατώτεροι και ανάξιοι πιθανότατα είναι πιο ισχυρή κατά τη διάρκεια των εφηβικών χρόνων, όταν η ικανότητα να σκεφτόμαστε λογικά είναι λιγότερο ανεπτυγμένη.
Καθώς μεγαλώνουμε, γίνεται πιο εύκολο να πείσουμε τον εαυτό μας να μη θεωρεί ότι κάθε απογοήτευση που βιώνουμε σημαίνει το τέλος του κόσμου και επίσης μαθαίνουμε να μη νιώθουμε άσχημα για τον εαυτό μας όταν δεν τα πηγαίνουμε καλά.
Ωστόσο, για τους περισσότερους ανθρώπους σε όλη τη Γη, η πιο κοινή αντίδραση σε αυτές τις απογοητεύσεις είναι από τη μία να θεωρούμε ότι αποτύχαμε και από την άλλη να υποβιβάζουμε τους εαυτούς μας. Το να κάνετε τον εαυτό σας να νιώθει κατώτερος είναι τόσο σοβαρό, ώστε να επηρεάζει την κάθε σας ενέργεια.
Αν νιώθετε κατώτεροι, δεν θα μπορέσετε να υψώσετε το ανάστημάσας όταν «παίζονται» τα συμφέροντά σας. Θα κάνετε παρέα με φίλους που δεν θα σας κάνουν ιδιαίτερο καλό, επειδή θα πιστεύετε ότι δεν είστε ικανοί να προσελκύσετε πιο επιθυμητούς φίλους. Πιθανότατα θα παντρευτείτε κάποιον ακατάλληλο για εσάς, επειδή δεν θα πιστεύετε στον εαυτό σας, ώστε να επιθυμήσετε κάποιον που σας ταιριάζει περισσότερο. Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι με αισθήματα κατωτερότητας σχετίζονται και με ανθρώπους με αισθήματα κατωτερότητας.
Η κακή λοιπόν αυτοαξιολόγηση έχει εξαιρετικά διαδεδομένες επιπτώσεις. Η αξιολόγηση του εαυτού μας, που συνδέεται άμεσα με αυτό που λέμε χαμηλή ή υψηλή αυτοέκτιμηση, καθορίζει σημαντικά τον τρόπο που θα αντιμετωπίζετε τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που θα εμφανιστούν στον δρόμο σας.
Για παράδειγμα, τα άτομα που αξιολογούν αρνητικά τον εαυτό τους δυσκολεύονται πάντα να δεχτούν κομπλιμέντα. Νιώθουν ότι δεν τα αξίζουν. Ενώ οι άνθρωποι που αξιολογούν θετικά τον εαυτό τους θα δεχτούν τα κομπλιμέντα με ευγένεια και καθόλου αμηχανία.
Εν ολίγοις, αν πιστεύουμε ότι είμαστε σωστοί άνθρωποι, θα επιτρέψουμε να μας συμβούν σωστά πράγματα. Αν πιστεύουμε ότι είμαστε απογοητευτικά άτομα, θα φροντίσουμε να μας συμβούν απογοητευτικά πράγματα. Το φαινόμενο αυτό έχει μελετηθεί ξεχωριστά από την επιστήμη της Ψυχολογίας και ονομάζεται «αυτοεκπλήρουμενη προφητεία».