Μπορεί να το έχετε ακούσει ή να το έχετε δει να αναφέρετε σε κάποια ταινία, το Σύνδρομο της Στοκχόλμης.
Είναι μια ψυχολογική αντίδραση που τις περισσότερες φορές την έχουμε δει σε ομήρους οι οποίοι κατά την διάρκεια της ομηρίας τους επιδεικνύουν μια φαινομενική αφοσίωση στον απαγωγέα τους παρά τον κίνδυνο που τους απειλεί. Το σύνδρομο της Στοκχόλμης έχει συζητηθεί και φαίνεται να συσχετίζεται επίσης και με άλλες καταστάσεις έντασης, όπως πχ. στις περιπτώσεις κακοποιημένων παιδιών και γυναικών.
Η καταγωγή του όρου οφείλεται στον Εγκληματολόγο-Ψυχολόγο Nils Bejerot ο οποίος βοήθησε την αστυνομία κατά την διάρκεια της ληστείας της τράπεζας Kreditbankenστο Norrmalmstorg, της Στοκχόλμης το 1973. Οι ληστές κράτησαν ομήρους για 6 ημέρες τους εργαζόμενους στην τράπεζα, οι οποίοι κατά τον Ψυχολόγο Nils Bejerot εξαρτήθηκαν συναισθηματικά από τους θύτες τους, προασπίζοντας τους ακόμα και μετά την απελευθέρωσή τους.
Οι πιο διάσημες περιπτώσεις του Συνδρόμου της Στοκχόλμης είναι βεβαίως η χρυσή κληρονόμος PattyHearst η οποία συμμετείχε με τους απαγωγείς της στην ληστεία μιας τράπεζας, δύο μήνες μετά την ομηρία της. Συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 1975, καταδικάστηκε και φυλακίστηκε παρ’ότι η υπεράσπιση επικαλέστηκε ότι έπασχε από το σύνδρομο της Στοκχόλμης. Πήρε χάρη από τον πρόεδρο Κλίντον τον Ιανουάριο του 2001.
Η ElizabethSmart απήχθη το 2002 από έναν ψυχικά άρρωστο άντρα ο οποίος την κακοποίησε σεξουαλικά και της συμπεριφερόταν σαν να ήταν η γυναίκα του. Έζησε στους δρόμους μαζί του για εννέα μήνες χωρίς να προσπαθήσει να το σκάσει.
Μια μορφή επίσης του συνδρόμου έχει αναφερθεί στην βασική στρατιωτική εκπαίδευση κατά την οποία η εκπαίδευση μπορεί να είναι μια ήπια τραυματική εμπειρία με σκοπό να δημιουργηθεί δεσμός. Ο στόχος του εγχειρήματος ήταν η δημιουργία στρατιωτικών μονάδων όπου οι στρατιώτες θα παραμείνουν πιστοί ο ένας στον άλλον κάτω από συνθήκες απειλής κατά της ζωής.
Η Εξελικτική Ψυχολογία και η Ψυχανάλυση έχουν δώσει τις ερμηνείες τους όσον αφορά στο Σύνδρομο της Στοκχόλμης.
Κατά την Ψυχαναλυτική άποψη εξηγείται ως μηχανισμός άμυνας (ταύτιση με τον επιτιθέμενο), ενώ η εξελικτική ψυχολογία το ερμηνεύει βάσει της θεωρίας της πρόσδεσης. Π.χ όπως στο μωρό δημιουργείται ένα συναισθηματικό «δέσιμο» με τον πιο δυνατό ενήλικα που το φροντίζει με σκοπό να επιβιώσει και να προστατευτεί. Αυτό που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι όταν το Σύνδρομο της Στοκχόλμης εμφανίζεται στις σχέσεις μας με το άλλο φύλλο. Η σχέση είναι θύτη –θύματος, εξουσιαστή –εξουσιαζόμενου.
Για να υπάρξει σχέση ΣΣ χρειάζονται κάποιες προϋποθέσεις:
- Το «θύμα» να βιώνει σωματική και ψυχολογική απειλή με την βεβαιότητα ότι ο θύτης θα την πραγματοποιήσει
- Θεωρεί ότι ο «θύτης» είναι κατά βάθος καλός άνθρωπος
- Πιστεύει ότι ο θύτης απειλεί «από αγάπη, η ζήλεια»
- Πιστεύει ότι δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτή την κατάσταση παρ’ ότι μπορεί να το θέλει.
- Σταδιακή απομόνωση από το οικογενειακό και/η φιλικό περιβάλλον
Στη σχέση ΣΣ το θύμα καταπιέζει τα θέλω και τις επιθυμίες του επειδή δεν είναι σύμφωνα με τα θέλω και τις επιθυμίες του θύτη του. Για να επιβιώσει συναισθηματικά συνδέεται με το θύτη του όπως ένα μωρό συνδέεται με την μητέρα η την τροφό του για προστασία, ασφάλεια και φροντίδα.
Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για αυτό το συναισθηματικό δέσιμο είναι ο φόβος και η κακοποίηση (φυσική η συναισθηματική).
Ζητήστε επαγγελματική βοήθεια αν βρείτε ομοιότητες της σχέσης ΣΣ με την δική σας σχέση.